Osutka jest ogólną nazwą schorzenia dermatologicznego, którego postacią są rozległe zmiany skórne. Mogą występować w postaci grudek lub plam. Czasem są to nawet pęcherze. Istnieje wiele przyczyn choroby, a prawidłowa diagnostyka jest podstawą pełnego wyleczenia.
Różne postacie osutki
W zależności od wyglądu zmiany skórnej rozróżniamy kilka typów osutki:
– plamistą, która wywołuje liczne czerwone plamki;
– grudkową, która wywołuje zrogowacenia przypominające grudki;
– plamisto-grudkową, która wywołuje plamki połączone z pęcherzami – często bolesnymi.
Może pojawić się zarówno na powierzchni skóry, jak i na błonach śluzowych. Podziału choroby można dokonać także ze względu na jej przyczynę. Najczęściej spotyka się odmianę osutki polekowej, która jest wynikiem stosowania niektórych środków medycznych. Infekcje wirusowe i bakteryjne także mogą wywołać zmiany skórne – mówi się wtedy o postaci odpowiednio: wirusowej i bakteryjnej. Przyczyną może być również kontakt z alergenem ze środowiska. Wykwity pojawiają się wtedy w miejscach, które mają największą styczność z substancją uczulającą, także na podniebieniu, języku, jamie nosowej.
Osutka polekowa
Schorzenie najczęściej jest powodowane przez zażywanie leków, które mają tendencję do wywoływania wykwitów skórnych. Należą do nich takie środki jak:
– niesteroidowe leki przeciwzapalne,
– środki nasenne,
– leki przeciwdrgawkowe,
– leki przeciwreumatyczne,
– antybiotyki beta-laktamowe.
Wiele zależy jednak od indywidualnych predyspozycji organizmu. Zdarza się, że zmiany skórne pojawiają się jako reakcja alergiczna na dany typ lekarstwa. Najczęściej występującymi odmianami tego typu osutki jest typ liszajowaty, trądzikopodobny czy nawet zwykły rumień. Okres trwania choroby jest uzależniony od czasu przyjmowania leków. Dopiero po odstawieniu środków wywołujących reakcję, można spodziewać się poprawy już po około 3-5 dni. Wysypka najczęściej obejmuje górną część tułowia oraz kończyny górne. Nieleczona, może zacząć obejmować coraz większe powierzchnie ciała i kierować się ku nogom. Charakterystyczne dla tej odmiany osutki jest, że nie zajmuje dłoni, stóp, ani błon śluzowych. Może jednak występować jako typ plamisty, grudkowy, jak i plamisto-grudkowy.
Osutka wirusowa i bakteryjna – skąd się bierze?
Zmiany skórne mogą być także następstwem infekcji bakteryjnych i wirusowych. Najczęstszymi chorobami wywołującymi wykwity są:
– mononukleoza zakaźna,
– toksoplazmoza,
– zakażenie bakterią gruźlicy,
– zakażenie bakterią krętka bladego, wywołującego kiłę.
W przypadku zarażenia krętkiem bladym mówimy o osutce kiłowej, który dotyka głównie dorosłych. Pozostałe odmiany schorzenia najczęściej występują u małych dzieci, jako jeden z objawów zachorowania na odrę czy ospę wietrzną. W pierwszym przypadku mamy rodzaj osutki plamistej, która pojawia się w okolicach głowy i uszu, po czym stopniowo zaczyna obejmować niższe partie ciała. Osutka wywoływana przez potocznie zwaną wiatrówkę to najczęściej zmiany typu plamisto-grudkowego. Bardzo często wykwity skórne pojawiają się samoistnie u kobiet ciężarnych. W okolicach brzucha pojawia się swędząca pokrzywka, która jest naturalną reakcją na zmiany hormonalne. Warto jednak za każdym razem zasięgnąć opinii lekarza. Nie wolno bagatelizować żadnej niepożądanej zmiany na ciele, szczególnie w okresie ciąży.
Jak leczyć osutkę?
Decyzję o metodzie leczenia osutki każdorazowo powinien podjąć lekarz dermatolog. W przypadku odmiany polekowej najczęściej wystarczy odstawienie przyjmowanych leków i unikanie ich w przyszłości. Pomocne będą maści ichtiolowe, aerozole, glukoza czy jodek potasu. W przypadku zmian alergicznych warto kurację wspomóc wapniem, witaminą C i lekami przeciwhistaminowymi. Przypadki, w których choroba rozwija się bardzo gwałtownie, a zmiany nabierają martwiczego charakteru, są bardzo rzadkie. Wtedy wymagana jest natychmiastowa hospitalizacja. Osutka wywołana zakażeniem bakteryjnym lub wirusowym jest leczona jedynie objawowo i polega na łagodzeniu nieprzyjemnego uczucia swędzenia czy bólu. Wyleczenie choroby powodującej wypryski powoduje także zanik zmian skórnych.
